Systemisch werk: opstellen van aandoeningen, patronen en symptomen.

Systemisch opstellen van ziekten en symptomen is een bijzondere vorm van opstellingswerk waarin fysieke of psychische klachten worden benaderd als mogelijke uitingen van diepere, vaak onbewuste dynamieken binnen het familiesysteem. Stephan Hausner, bij wie Betty verschillende modules volgde, is hierin een pionier, met zijn boek “Ook ziekten hebben een familie” (“Even Illness Has a Soul” in het Engels) als een belangrijk werk.

Kernideeën van Stephan Hausner

1. Ziekte als boodschapper
   Hausner ziet ziekte niet als een vijand die bestreden moet worden, maar als een zinvolle uiting van een systeem dat uit evenwicht is geraakt. Symptomen kunnen de dragers zijn van een dieper verhaal dat verteld wil worden – vaak iets wat niet erkend of geïntegreerd is binnen het familiesysteem.
2. Verstrikkingen in het familiesysteem
   Volgens de systemische benadering kunnen ziekten ontstaan uit verstrikkingen met familieleden, vooral als er sprake is van trauma, buitensluiting, geheimen of onverwerkte rouw. Een kind kan zich bijvoorbeeld (onbewust) identificeren met een overleden of uitgesloten familielid en diens lot herhalen.
3. Symptomen als liefdevolle trouw
   Een kind kan symptomen ontwikkelen uit liefde en loyaliteit – het lijden als vorm van verbondenheid. Bijvoorbeeld: “Als jij niet hebt mogen leven, mag ik ook niet helemaal gezond zijn.”
4. Systemisch kijken betekent: geen schuld, wel dynamiek
   Er wordt niet gezocht naar schuldigen, maar naar dynamieken die maken dat iemand een bepaalde plek of last in het systeem draagt.

In plaats van mensen (familieleden) kunnen abstracte elementen zoals “de ziekte”, “de pijn”, “gezondheid”, “leven”, of “dood” worden opgesteld met representanten. Zo wordt zichtbaar wat het symptoom ‘vertelt’ in de context van het familiesysteem.

Er wordt altijd gewerkt met een duidelijke vraag van de cliënt, waarbij de opstelling niet wordt ingezet om symptomen te ‘genezen’, maar om meer ruimte en inzicht te brengen, of gewoon meer rust of acceptatie. Een symptoom moet niet per se “weg” – het vraagt gehoord te worden.

Citaten van Stephan Hausner zijn:

• “Als iemand werkelijk ja kan zeggen tegen het leven zoals het is, zonder oordeel, verandert er iets op een diep niveau.”
• “We zijn vaak meer verbonden met het verleden van onze familie dan met onze eigen toekomst.”
• “Ziekte dwingt ons soms om stil te staan bij iets wat vergeten is.”

Belangrijk!

• Systemisch opstellen van ziekten is geen therapie of medische behandeling, maar een vorm van bewustwording.
• Het kan diepgaande processen in beweging zetten, zowel fysiek als emotioneel.
• Een ethische en zorgvuldige benadering is essentieel – met respect voor de grenzen van het symptoom en van de cliënt.

In deze workshop verweeft Betty deze methodiek met Cirkelwerk (Christian Pankhurst), waardoor de stem van elke deelnemer belangrijk is!